ႂကြက္ႀကီး ေတြ ကို စားသုံး ရင္ က်န္းမာေရးေကာင္း တယ္ လို႔ သူ တို႔ ယုံၾကည့္ ခဲ့ၾက တဲ့ တ႐ုတ္ပလိပ္ေရာဂါ လက္ဦးမႈ မရရင္ ကမာၻကို ကိုဗစ္ထက္ပို ဒုကၡေပးႏိုင္

ႂကြက္ႀကီး ကို စား သုံးျခင္းဟာ က်န္းမာေရးေကာင္း တယ္ လို႔ သူတို႔ယုံၾကည္ၾက…။ သူတို႔ေျပာ တဲ့ “ႂကြက္ႀကီး” က မားေမာ့တ္ (MARMOT) ဆိုတဲ့ ေျမေအာင္းသတၱဝါေပါ့..။ သူတို႔ Boodog လို႔လည္းေခၚၾကတယ္ ။ ဧည့္သည္လာရင္ ခ်က္ေကြၽး တဲ့ အထူး အစားအေသာက္ေကာင္း တစ္ ခု ။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၂၀၊ ေမလတုန္းက မားေမာ့တ္ ဆိုတဲ့ ေျမေအာင္းသတၱဝါ (ႂကြက္ႀကီး ပုံစံ၊ ရွဥ့္ အမ်ိဳးအစားသတၱဝါ) ေတြကိုစားတဲ့ ဇနီးေမာင္ႏွံ ေသသြား တယ္ ။

ပထမေတာ့ မြန္ဂိုဇနီးေမာင္ႏွံကို အစာအဆိပ္သင့္လို႔ ေသသြားရတယ္လို႔ သူတို႔ထင္ၾကတာ..။ ေနာက္မွသိရတာက သူတို႔မွာ ဘူေဘာ့နစ္ခ္ (BUBONIC) ဆိုတဲ့ ပလိပ္ကပ္ေရာဂါရွိေနတယ္ ဆိုတာပဲ။ သူတို႔ေနတာ အင္းနားမြန္ဂိုလီးယား (Inner Mongolia) တဲ့။

အင္းနားမြန္ဂိုလီးယား (Inner Mongolia )က ဘယ္ေနရာလဲ..။ အင္းနားမြန္ဂိုးလီးယားဟာ တ႐ုတ္ျပည္ သူ႔သမၼတႏိုင္ငံထဲ မွာ ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရထားတဲ့ ျပည္နယ္ေပါ့ ။ ဒါေၾကာင့္ နာမည္ကသာ အင္းနားမြန္ဂိုလီးယားျဖစ္ တယ္ ။ တ႐ုတ္ျပည္ထဲမွာပါပဲ။ မြန္ဂိုေတြက ဟိုးေရွးကတည္းက တ႐ုတ္မင္းေတြရဲ႕ လက္ေအာက္ခံျဖစ္ခဲ့ ။

၁၃ ရာစု ႏွစ္ဦးပိုင္းေရာက္ေတာ့ မြန္ဂိုဘုရင္ ဂ်င္ဂစ္ခန္ (ခရစ္ ၁၁၆၂-၁၂၂၇) ေက်းဇူးေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း၊ တာကီစတန္ျပည္၊ ပါးရွားျပည္ (အီရန္) နဲ႔ ႐ုရွားႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္းနယ္ေတြကို ျပန္တိုက္ၿပီး မြန္ဂိုႏိုင္ငံႀကီးကို ျပန္ၿပီးတည္ေထာင္ႏိုင္ ခဲ့တယ္ ။

ေတာင္ေတြထူတဲ့ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းကို မြန္ဂိုး လီးယားႏိုင္ငံ။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ေျမျပန႔္ပိုင္း ကို အင္းနား မြန္ဂိုးလီးယား။ အဲဒီ ၂ ခုၾကားမွာရွိတာက ဂိုဘီသဲကႏၲာရႀကီးေပါ့။ အင္းနား မြန္ဂိုးလီးယားမွာ စိမ္းလန္းတဲ့ စတက္လြင္ျပင္၊ ေျခာက္ေသြ႕တဲ့သဲကႏၲာရနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ မဟာတံတိုင္း (Great Wall ) ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းေတြလည္းပါတယ္။ အဲဒီေဒသေတြမွာ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာျမစ္ေတြ ဝန္းရံေနေတာ့ သူတို႔အလုပ္က ငါးလုပ္ငန္း နဲ႔ တိရစာၦန္ ေမြးျမဴေရးေတြလုပ္ၾကတယ္။ ႂကြက္ႀကီးကို စားသုံးျခင္းဟာ က်န္းမာေရးေကာင္း တယ္ လို႔ သူတို႔ယုံၾကည္ၾက…။

ေလာေလာဆယ္ COVID-19 ကူးစက္ကပ္ေရာဂါႀကီး က ကမာၻ႔ေရာဂါကပ္ႀကီးျဖစ္သြားတာ မို႔ ကပ္ဆိုက္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါ ဆို မီဒီယာေတြ က တစ္ဆင့္ အသိေပးကုန္ၾကၿပီ..။ အခုလည္း ပလိပ္ေရာဂါအေၾကာင္း ႏိုင္ငံတစ္ကာ မီဒီယာ မွာ ပါလာျပန္ၿပီ ။

THE BLACK DEATH (1346-1353) ပလိပ္ေရာဂါဟာ လူ႔သမိုင္းမွာ အဆိုး႐ြားဆုံး ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္တယ္ ။ ေရာဂါ စျဖစ္တဲ့ႏိုင္ငံက အိႏၵိယႏိုင္ငံကေပါ့။ “ Black Death” လူသိမ်ားေသာအဆုတ္ပလိပ္ေရာဂါ က ပဋိဇီဝေဆး အမ်ိဳးအစားေတြ နဲ႔ ကုသမႈမခံယူႏိုင္ရင္ ေရာဂါကူးစက္ခံရသူ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ေသေစႏိုင္..။ ဒါေၾကာင့္ အလယ္ေခတ္တုန္း က လူသန္းေပါင္းမ်ား စြာေသဆုံးခဲ့ ။ ေသဆုံးသူေပါင္း ၇၅ သန္း ကေန သန္း ၂၀၀ အထိ..။

ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ပလိပ္ေရာဂါရတဲ့ သူေတြ မရွိသေလာက္ အလြန္ရွားပါး လွတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ေပ်ာက္ကြယ္သြားျခင္း မရွိ .. အၿငိဳးႀကီးစြာ နဲ႔ ကမာၻရဲ႕ ေထာင့္တစ္ေနရာမွာ ရွိေနဆဲ..။

ႏိုင္ငံတကာျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ပါေမာက ၡပါေမာကၡ ဂ်င္မီဝႉေဝာ့ (Prof. Jimmy Whitworth – Professor of International Public Health, London School of Hygiene & Tropical Medicine) က သတင္းေကာင္း တစ္ခုေပးထားတယ္။

“ သိပ္မစိုးရိမ္ ပါနဲ႔။ မြန္ဂိုလီးယားမွာ Bubonic plague ပုံမွန္လိုျဖစ္ေနတာ ။ ႂကြက္စတဲ့ ေျမေအာင္း သတၱဝါေတြမွာ ပလိပ္ေရာဂါရွိေနတယ္။လူသားေတြက ႂကြက္သားစားရင္ (marmots) ဒါမွမဟုတ္ ေခြးေလွးေတြ အကိုက္ခံရၿပီး ပလိပ္ေရာဂါရၾကတာ။ ခ်က္ခ်င္းသိဖို႔ပဲ လိုတာပါ ။ ပဋိဇီဝေဆးေတြ နဲ႔ အလြယ္တကူကုသႏိုင္ တယ္ ။ ျပန္လည္က်န္းမာလာႏိုင္ တယ္ ”
အခု တစ္ေလာ အေျပာ မ်ားတဲ့ တ႐ုတ္ က ပလိပ္ေရာဂါ

လက္ဦးမႈရမွ..။

The Black Death ပလိပ္ဟာ အမွန္တကယ္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားျခင္း မရွိေသး ပါ။

အာရွ ၊ အာဖရိက ေတြမွာရွိေနဆဲ။

အခုေတြ႕တာ တ႐ုတ္ျပည္ ရဲ႕ အင္နား မြန္ဂိုလီးယားေဒသက Bayan Mur ဆိုတဲ့ၿမိဳ႕။ ဒါေၾကာင့္ တနဂၤေႏြေန႔ ( ၂၀၂၀ ၊ ဂ်ဴလိုင္ ၅ ရက္ ) က ႏိုင္ငံတကာကိုဖြင့္ေျပာခဲ့တာ ။

အခုေလေလာဆယ္ေတာ့ အဲဒီကို သြားလည္ တဲ့ ႐ုရွား၊ ဂ်ာမနီနဲ႔ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ေတြက ခရီးသြား ဧည့္သည္ ၉ ေယာက္ကို မြန္ဂိုႏိုင္ငံက ျပန္ထြက္ခြင့္မေပးေသး ဘဲ ေဒသတြင္း ကြာရန္တင္း (quarantine) ဝင္ခိုင္းထား ရတယ္ ။

ေနာက္တစ္ပတ္ တနလၤာေန႔ အထိ ေစာင့္ၾကည့္မယ္တဲ့ ။

ပလိပ္ေရာဂါက ယာဆင္နီယာ ပက္စ္တစ္ (Yersinia pestis) လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ကူးစက္ေရာဂါႀကီး ျဖစ္တယ္။

ေရာဂါကို ဘူေဘာ့နစ္ခ္ ပလိပ္ေရာဂါ (bubonic plague) လို႔ေခၚတယ္။ အဲဒီ Yersinia pestis လို႔ေခၚတဲ့ ပလိပ္ေရာဂါပိုးက အသားစိမ္းက တစ္ဆင့္ကူးႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာပိုင္ေတြက ေဒသခံလူေတြကို အသားစိမ္းအသားကိုမစားဖို႔ သတိေပးခဲ့..။ ထုံးစံအတိုင္းပါပဲ။ အခ်ိဳ႕ေသာလူေတြကသတိေပးခ်က္ေတြကို အထင္ေသးလ်စ္လ်ဴရႈၾကတာေပါ့..။

Yersinia pestis ပလိပ္ေရာဂါ ေရာဂါပိုးဟာ

ခႏၶာကိုယ္ကထြက္တဲ့ အရည္ ( ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ႏွာေခ်ျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံျခင္း )

ညစ္ညမ္းမ်က္ႏွာျပင္

ေလ အင္းဆက္ပိုးမႊားမ်ား

တိရစာၦန္(အထူးသျဖင့္ႂကြက္မ်ား)

ေတြက သယ္ေဆာင္တတ္ တာမို႔ အခု COVID-19 ထက္ အျမန္ကူးႏိုင္တယ္။

အခု တစ္ေလာ အေျပာမ်ားတဲ့ တ႐ုတ္ က ပလိပ္ေရာဂါ

အဆုတ္ေရာင္ ပလိပ္ေရာဂါဟာ အသက္ရႉၾကပ္၊ ေခါင္းကိုက္နဲ႔ ေခ်ာင္းဆိုးေတြျဖစ္ၿပီး ျပင္းထန္ေသာအဆုတ္ေရာဂါျဖစ္.. အျခားလူေတြကို ကူးစက္တာလြယ္တယ္တဲ့..။

Yersinia pestis ေရာဂါပိုးဟာ လူေတြထင္ထားသလို ႂကြက္ေတြေၾကာင့္မဟုတ္ပါ။ ႂကြက္သန္း (ေလွး) (Xenopsylla cheopis) ေတြမွာရွိေနတဲ့ ေရာဂါျဖစ္တယ္။ ႂကြက္သန္း (ေလွး) ေတြက ႂကြက္ကိုကိုက္လို႔ ႂကြက္ေတြေရာဂါရတာ။ အဲဒီသန္းေတြက လူကိုကိုက္ေတာ့ လူေတြဆီေရာက္တာေပါ့။ တိရစာၦန္ကိုကိုက္ရင္ တိရစာၦန္ ဆီေရာက္တာေပါ့ ။ တိရစာၦန္ အသားစိမ္းကတစ္ဆင့္ လည္း လူေတြဆီေရာက္တယ္ ။ မြန္ဂိုလီးယားႏိုင္ငံ မွာ အသားစိမ္းစား လို႔ေသဆုံးသူေတြ ႏွစ္စဥ္ရွိေနတယ္။ (အေမရိကန္ အမ်ိဳးသား တိရစာၦန္ေရာဂါျပန႔္ပြားမႈ ကာကြယ္ေရး ဆိုင္ရာစင္တာ ကေျပာၾကားခဲ့။ )

ေလွးေတြရဲ႕ ပလိပ္ေရာဂါပိုးေတြက ေသြးျဖဴဥေတြ သယ္ေဆာင္ထားတဲ့ lymph node ကိုေရာင္ရမ္းေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ေခ်ာင္းဆိုးတယ္။ ဒီေတာ့ အျခားသူေတြကိုကူးတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ေသပြဲဝင္ၾကရ..။ Inner Mongolia သတင္းဌာနက မြန္ဂိုလီးယားမွာ ပလိပ္ေရာဂါက ၂၀၁၉ ႏိုဝင္ဘာလမွာ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ဆိုတယ္။ အဲဒီကတည္းက ပလိပ္ေရာဂါရတဲ့သူေတြ ေလးေယာက္ကို စၿပီးေတြ႕လိုက္ရတယ္တဲ့။

အခုေလာေလာဆယ္ မြန္ဂိုက ႏြားေမြးျမဴသူတစ္ေယာက္ဆီ မွာ ထပ္ေတြ႕ထား။ (BBC News ) အိမ္နီးခ်င္း႐ုရွားေတြလည္း စိုးရိမ္ေနၾကၿပီ။ နယ္စပ္အနီးမွာ ႂကြက္ႀကီးေတြ (marmots) အမဲလိုက္တာေတြတားဖို႔ ကင္းလွည့္ စစ္တပ္ကို တာဝန္ေပးထားၾက။ ဒီလို ေတာတြင္း တိရစာၦန္ေတြ အႏၲရယ္ရွိတယ္ သတိေပးထားေပမဲ့ ဘယ္သူေသေသ ဝင္ေငြေကာင္းေန တဲ့ ကုန္သည္ေတြက ဆက္ေရာင္းေနဆဲ..။ ေဆးဘက္ဝင္တယ္ လို႔ အ႐ိုးစြဲယုံၾကည္သူေတြကလည္း အားေပးေနဆဲ..။

“လူေတြက ေတာ႐ိုင္းတိရစာၦန္ေတြ ဝယ္ရတာ ႀကိဳက္တယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ စားဖို႔ သို႔မဟုတ္ လက္ေဆာင္အျဖစ္ ေပးဖို႔ ဝယ္ၾကတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဲဒါက အျမင္တင့္တယ္၊ မ်က္ႏွာေကာင္းရတယ္ေလ။”

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ တ႐ုတ္ျပည္မွာျဖစ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြက ကမာၻကိုတုန္လႈပ္ေစ..။

Wuhan ကစတဲ့ COVID-19

ဝက္တုပ္ေကြး

အခုလည္း ပုလိပ္ေရာဂါတဲ့ ..။

တ႐ုတ္သိပၸံအကယ္ဒမီက အၿငိမ္းစား သတၱေဗဒသုေတသီ Wang Song ( Sichuan University) က

“ကြၽန္ေတာ္ တို႔ တ႐ုတ္လူမ်ိဳး အမ်ားစု က တိရစာၦန္ေတြက လူသားေတြ အတြက္ အသက္ရွင္ေနရတာလို႔ ယုံၾကည္ တယ္ ။ ကမာၻေပၚ မွာ တိရစာၦန္ေတြရွိေနတာဟာ လူသားေတြနဲ႔ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ဖို႔ မဟုတ္ဘူး ။ လူသားအတြက္ တိရစာၦန္ေတြက အသက္ေသေပး ရတာမ်ိဳး” တဲ့ ။

သူတို႔ကေတာ့ ႂကြက္ႀကီးကို စားသုံးျခင္းဟာ က်န္းမာေရး ေကာင္းတယ္လို႔ ယုံၾကည္ၾကဆဲ…။

ေမ႐ႊမိုး (ကိုရီးယား)

July 8th,2020.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *